Ці гэта не магія, калі музыка пачынае дыялог з архітэктурай? Пра канцэртную дзейнасць у старажытных сценах музея “Замкавы комплекс “Мір” гутарым з культуролагам установы Анаіт Арзуманян.
— Анаіт Самвелаўна, як у Мірскім замку сталі ладзіць канцэрты?
— Такая ідэя з’явілася адначасова з пачаткам актыўнага развіцця нашага музея як турыстычнага і культурнага цэнтра. Адпраўны пункт музычнай гісторыі — Дзень беларускага пісьменства, які прайшоў у гарадскім пасёлку Мір у 2002 годзе.
Тады ж з ініцыятывы кіраўніка Нацыянальнага акадэмічнага канцэртнага аркестра Беларусі Міхаіла Фінберга быў заснаваны, а затым і на працягу 16 гадоў праводзіўся фестываль мастацтваў “Мірскі замак”. Праграма, што спалучала шэдэўры класікі і любімыя эстрадныя хіты ў выкананні славутага калектыву, стала сапраўдным падарункам для жыхароў і гасцей Міра.
Дарэчы, памяць пра выдатнага дзеяча культуры ўшанавана: у 2023-м адна з нашых вуліц атрымала імя Міхаіла Фінберга.
Сярод “першапраходцаў” — і маштабны праект “Музычныя вечары ў Мірскім замку” ад тэлеканала АНТ, які стартаваў у 2006 годзе. Гэтыя мерапрыемствы стварылі прэцэдэнт, даказаўшы: музей можа быць не проста сховішчам экспанатаў, а жывой культурнай пляцоўкай! Такія імпрэзы заклалі традыцыю правядзення ў Міры канцэртаў пад адкрытым небам.
— Чаму, на вашу думку, канцэрт у замку ўспрымаецца інакш, не як выступленне артыстаў у звычайнай зале?
— Тут важная не толькі музыка, але і адчуванне велічы гісторыі, дакрананне да стагоддзяў.
Глядач не проста прыходзіць на канцэрт — ён нібы трапляе ў іншае вымярэнне. Атмасфера каменных сцен, старажытных скляпенняў, легенд сама па сабе настройвае на ўзвышаны лад і робіць музычную падзею глыбока асабістым перажываннем.
— Ці ўплывае архітэктура на ўспрыманне музыкі?
— Безумоўна. Многія чулі знакамітую метафару: архітэктура — гэта музыка, якая застыла ў камені. Такая думка падкрэслівае, што будынкі, як і музычныя творы, маюць рытм, гармонію, сіметрыю і прапорцыі. Таму падчас нашых канцэртаў адбываецца магія: музыка ўступае ў дыялог з архітэктурай.
— З якімі асаблівасцямі звязана правядзенне канцэртаў на тэрыторыі замка як аб’екта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА?
— Для нас гэта вялікая адказнасць і заўсёды пошук балансу паміж захаваннем гістарычнага асяроддзя і сучаснымі патрабаваннямі да арганізацыі шоу.
— Якое месца канцэртная дзейнасць займае сёння ў агульнай канцэпцыі развіцця музейнага комплексу?
— Мы імкнёмся да таго, каб Мірскі замак і прывабліваў турыстаў, і быў паўнавартасным культурным цэнтрам: не толькі паказваем гісторыю і архітэктуру, але і напаўняем гэтыя сцены яркімі падзеямі.
Апроч маштабных летніх выступленняў пад адкрытым небам, на працягу года на розных пляцоўках ладзім бясплатныя канцэрты, прымеркаваныя да дзяржаўных свят, — такія імпрэзы можа наведаць любы ахвочы.
— Якія канцэртныя праекты ўстановы сёння найбольш папулярныя ў гледача і на якіх пляцоўках яны праходзяць?
— Лідар летняга сезона — адкрытая сцэна ва ўнутраным дворыку. Менавіта тут арганізоўваюцца мерапрыемствы ў рамках праекта “Музычны тэатр у Мірскім замку”, які рэалізоўваем сумесна з Беларускім дзяржаўным акадэмічным музычным тэатрам. Першыя выступленні адбыліся ў 2018 годзе, і з таго часу фармат заваяваў любоў публікі.
Гледачоў прыцягвае асаблівае спалучэнне музыкі, архітэктуры і атмасферы замка, таму кожны канцэрт становіцца сапраўдным святам і збірае гасцей з розных куткоў краіны.
Асаблівай папулярнасцю карыстаюцца праграмы “Музычнае шоу ў стылі Сан-Рэма” і “Кінахіты”. Абедзве атрымалі мноства захопленых водгукаў і ўжо сталі добрай традыцыяй.
Не менш чаканыя і імпрэзы “Музычнае лета з аркестрам”, што ладзім сумесна з Нацыянальным акадэмічным канцэртным аркестрам Беларусі імя М.Я. Фінберга.
На працягу двух гадоў значную ўвагу выклікае міжнародны праект “Музыка вежы”: кожнае выступленне праводзіцца ў новай лакацыі музейнага комплексу, і гэта дазваляе адкрываць знаёмыя прасторы з нечаканага боку.
А для камернай музыкі ідэальна пасуе наша Партрэтная зала.
— Ці назіраеце вы цікавасць да міжжанравых фарматаў, калі музыка спалучаецца з тэатрам, экскурсіямі або гістарычнай рэканструкцыяй?
— Так, і гэта вельмі займальны трэнд. Велізарны поспех заўсёды маюць тэматычныя канцэрты, калі артысты паўстаюць у вобразах з кіно ці мастацкіх твораў. Гэта нараджае абсалютна новы, захапляльны тэатральны досвед.
Не менш папулярны праект “Восеньскі сезон канцэртаў Белдзяржфілармоніі ў Мірскім замку”: экскурсійная група трапляе ў Партрэтную залу, дзе гасцей сустракае жывое выкананне вядомых класічных твораў. Атрымліваецца асаблівая атмасфера, а знаёмства з гісторыяй замка становіцца больш эмацыйным і запамінальным.
— Якія музычныя ініцыятывы вы марыце рэалізаваць ва ўстанове?
— Хацелася б правесці маштабны міжнародны фестываль, які аб’яднаў бы і музыку, і тэатр, і гісторыю. Напрыклад, оперны паказ на фоне замка з удзелам сусветных зорак. Або серыю канцэртаў рэдкіх музычных інструментаў, каб прадэманстраваць іх унікальнае гучанне, у розных залах.
Яшчэ адна мара — кінапрагляд пад адкрытым небам, калі галоўныя музычныя тэмы фільма выконвае жывы аркестр.
Святлана ЧЭКАЛАВА. Фота з архіва музейнага комплексу
